SCHOORL – De jaarlijkse herdenking van Kamp Schoorl vond donderdagmiddag plaats bij het monument bij het Buitencentrum Schoorlse Duinen aan de Oorsprongweg in Schoorl. Tijdens de bijeenkomst werd stilgestaan bij de mensen die in de Tweede Wereldoorlog vanuit dit kamp zijn gedeporteerd naar onder meer concentratiekamp Mauthausen.
Nabestaanden, belangstellenden, vertegenwoordigers van organisaties en lokale bestuurders kwamen samen om de slachtoffers van het voormalige kamp te herdenken, evenals de duizenden mensen die tijdens de oorlog vanuit Schoorl werden afgevoerd naar concentratie- en vernietigingskampen van nazi-Duitsland.
Leerlingen uit Schoorl
Onder anderen emeritus-hoogleraar internationaal recht en voormalig senator Nico Schrijver en Rozette Kats, oud-bestuurslid van Stichting Sobibor en veelgevraagd spreker bij herinneringscentra, spraken tijdens de bijeenkomst. Zij benadrukten het belang om de verhalen van slachtoffers en overlevenden te blijven doorvertellen, zodat ook toekomstige generaties inzicht houden in de gevolgen van uitsluiting en haat.
Ook burgemeester Jaap Bond sprak de aanwezigen toe. Het koor Hejmisj Zain verzorgde muzikale bijdragen en leerlingen van basisschool Teun de Jager en kindcentrum Het Klimduin droegen teksten voor. Na het Jizkor-gebed, uitgesproken door rabbijn S. Spiero, volgde een minuut stilte. Aansluitend werden bloemen bij het monument gelegd.
De tekst loopt onder de foto verder.
Burgemeester Jaap Bond. (Foto: Cor Dekker).
Rol in de oorlogsjaren
Hoewel Kamp Schoorl minder bekend is dan Westerbork, Vught en Amersfoort, speelde het een belangrijke rol in de vroege jaren van de Duitse bezetting. Het kamp werd in 1939 gebouwd als militair kamp en kwam na de Duitse inval in mei 1940 in handen van de bezetter.
De eerste gevangenen die in Kamp Schoorl werden ondergebracht waren 427 Joodse mannen. Zij werden tijdens de razzia’s van 22 en 23 februari 1941 opgepakt in Amsterdam, als reactie van de Duitse bezetter op onrust in de hoofdstad. Deze gebeurtenissen vormden een directe aanleiding voor de Februaristaking.
Februaristaking
De Februaristaking van 25 en 26 februari 1941 geldt als een uniek protest in bezet Europa. Duizenden arbeiders, ambtenaren en inwoners van onder meer Amsterdam, de Zaanstreek, Haarlem, Hilversum en Utrecht legden het werk neer uit protest tegen de vervolging van Joodse medeburgers.
Ondanks dit protest werden de opgepakte mannen afgevoerd naar Kamp Schoorl en later gedeporteerd naar concentratiekampen in nazi-Duitsland. Op 11 juni 1941 volgde opnieuw een grote razzia in Amsterdam, waarbij nog eens 310 Joodse mannen werden gearresteerd en naar Kamp Schoorl gebracht.
De tekst loopt onder de foto verder.
Ruim duizend slachtoffers keerden niet terug
Historici schatten dat ongeveer 1.900 mensen via Kamp Schoorl zijn gedeporteerd naar andere kampen. Het ging vooral om Joodse gevangenen, politieke tegenstanders en verzetsmensen.
Van deze groep keerden meer dan duizend mensen niet terug. Voor de meeste Joodse gedeporteerden betekende Kamp Schoorl het begin van een dodelijke keten van transporten naar vernietigingskampen. Van de eerste groep Joodse mannen die vanuit Amsterdam via Schoorl werden weggevoerd, overleefden uiteindelijk slechts twee de oorlog.
Kamp Schoorl werd later opgevolgd door andere doorgangskampen, maar blijft een belangrijke historische locatie in Noord-Holland. Het voormalige kampterrein bestaat niet meer in oorspronkelijke vorm, maar de herinnering blijft levend via herdenkingen, educatieve projecten en historisch onderzoek.
Waarschuwing voor de toekomst
Tijdens de herdenking werd niet alleen teruggeblikt op de gebeurtenissen van ruim tachtig jaar geleden. Ook actuele thema’s als vrijheid, democratie, mensenrechten en de gevaren van uitsluiting en discriminatie kwamen nadrukkelijk aan bod.
De tekst loopt onder de foto verder.
Burgemeester Jaap Bond sprak over het belang van de herdenkingsplek “waar de geschiedenis nog voelbaar is”. Hij prees de moed van de deelnemers aan de Februaristaking, die ondanks groot risico in verzet kwamen. Volgens de burgemeester zijn vrijheid en rechtvaardigheid nooit vanzelfsprekend. “Juist in deze tijd, waarin de samenleving verhardt en polariseert, is dat een belangrijke boodschap.”
Over Kamp Schoorl
Het monument werd in 1991 opgericht op initiatief van de Stichting Vriendenkring Mauthausen. De eerste gevangenen in Kamp Schoorl waren 427 Joodse mannen die tijdens de razzia’s van 22 en 23 februari 1941 werden samengedreven op het Jonas Daniël Meijerplein in Amsterdam.
De Februaristaking volgde kort daarop als protest tegen het optreden van de Duitse bezetter. Op 11 juni 1941 vond opnieuw een razzia plaats waarbij 310 Joodse mannen werden opgepakt en in Kamp Schoorl gevangen gezet.
Voor ongeveer 1.900 mensen vormde Kamp Schoorl de eerste etappe van een lange weg langs nazi-gevangenschap en vernietigingskampen. Meer dan duizend van hen overleefden dat niet. Van de Joodse gevangenen uit de eerste transporten keerden slechts twee personen terug. (Foto’s: Hans Brouwers/Habrofotografie).
Deze bijeenkomst is online terug te kijken.
