BERGEN – In de aula van de Algemene Begraafplaats aan de Kerkedijk in Bergen, een paar dagen voor Dodenherdenking, werd woensdagmiddag een bijzonder boek gepresenteerd door de Bergense makers Yvon Bos Eijssen en Tom van Hooff. RTV80 TV was erbij.
In ‘Geef ze een gezicht’ staan tien verhalen over vliegers die tijdens de Tweede Wereldoorlog neerstortten in en rond Bergen. Jongens, vaak nog geen twintig, met een leven dat abrupt eindigde of voorgoed veranderde. Voor de twee schrijvers is het meer dan een boek. Het is een missie. “Iedereen kan nu echt beleven hoe het moet zijn geweest voor die jonge piloten,” vertelt Bos Eijssen. “Ze kwamen hier om Nederland te bevrijden, met alle risico’s die daarbij hoorden.”
Eén van die verhalen gaat over een negentienjarige piloot. Zijn laatste uur is vastgelegd, net als dat van zijn tegenstander. “Die Duitse jager was ook negentien”, zegt Bos Eijssen. “En hij bleef met gewetensnood achter. Hij is zelfs nog het graf komen bezoeken.”
‘Nooit zwart-wit’
Het boek is geschreven voor kinderen, maar raakt ook volwassenen. Dat merkt ook Tom van Hooff, die meeschreef. “We wilden niet alleen de Engelsen of Amerikanen laten zien. Het zijn allemaal mensen, met families en verhalen. Het is nooit zwart-wit.” Juist die menselijke kant maakt indruk. Kinderburgemeester Emma verwoordt het treffend: “Je hoort hoe mensen die je niet kent toch zoveel hebben betekend. Hoe dapper ze waren, en wat ze hebben opgeofferd voor anderen.”
Yvon Bos Eijssen is al jaren bezig met een speurtocht naar vliegers die in en rond Bergen tijdens de luchtoorlog zijn overleden en waarvan de gezichten een plek moeten krijgen. “Want dat verdienen ze.” Net als voorgaande jaren zet het 4 mei-comite op 4 mei foto’s van de slachtoffers bij de graven van het bijzondere ereveld: een Gemenebest-perceel met 247 oorlogsgraven uit de Tweede Wereldoorlog. De meeste graven behoren toe aan geallieerde vliegeniers, waarvan sommigen niet zijn geïdentificeerd. Onder hen rusten ook dertien Poolse piloten die hun leven gaven voor onze vrijheid.
Hulp van AI
De zoektocht naar gezichten gaat zeker door, benadrukt Bos Eijssen. Zelfs met hulp van kunstmatige intelligentie (AI) worden foto’s opgespoord en hersteld. “En op 4 mei staan die gezichten hier. Dan zijn ze niet meer anoniem.”
Het boek laat zien dat oorlog niet stopt bij een jaartal. De verhalen leven door: in families, in herinneringen en nu ook op papier. (Video: RTV80 TV. Foto’s: Hans Brouwers/Habrofotografie).
