EGMOND AAN DEN HOEF – Het is een veelgehoorde opmerking: ‘Je denkt dat het jou nooit overkomt. Tot het wel gebeurt.’ En dat was – schrijnend genoeg – het geval bij de ernstig zieke Jelle Sprenkeling. Door een combinatie van zijn ziekte – “hij was zichzelf niet meer” -, rouw en uitgekiende oplichting verloor hij bijna alles: 192.000 euro aan spaargeld. Daarbovenop bleef hij achter met een schuld van 140.000 euro waardoor hij zijn woning kan verliezen. Een crowdfundingactie is wel op zijn plaats en een benefietbingo, vinden zijn familie en vrienden.
In zijn huis in Egmond aan den Hoef praat Sprenkeling met RTV80 honderduit over een geraffineerde vorm van beleggingsfraude die naast financiële schade ook veel psychisch leed met zich meebrengt. “Ik heb momenten gehad dat ik dacht: als ik er niet meer ben, is het probleem ook weg. Maar gelukkig krijg ik goede hulp.” Zo krijgt Jelle steun van zijn familie, die voor Jelle op 25 april een benefietavond organiseert. Maar niet iedereen praat er goed over, zegt zijn zus Marry die aan tafel aanschuift. “Sommige mensen geloven ons verhaal niet, of zeggen: dat is je eigen schuld. Maar wij weten dat de rouw om zijn moeder en zus, het afgekeurd raken voor zijn werk en zijn ziekte een grote rol speelden. Jelle was warrig en vergeetachtig. Dan zie je de signalen gewoon niet.”
Opeenstapeling van ellende
De periode waarin de Egmonder werd benaderd door oplichters was er een van zware klappen. Dat begon al voordat hij in zee ging met de criminelen. Jelle lijdt aan het zelfdzame Werner-syndroom, een erfelijke aandoening die zijn levensverwachting sterk verkort. Hierdoor verloor hij zijn baan. Van zijn voormalige werkgever mocht hij blijven werken en kreeg hij alle kans om er even tussenuit te gaan, maar zijn vervanger had een andere visie, vertelt hij. “Binnen no time stond ik op straat.” Daarboven kwam de mededeling dat zijn moeder was overleden, nota bene op zijn laatste werkdag. Niet lang daarna stierf zijn zus, nadat eerder al twee broers overleden aan de erfelijke ziekte waaraan hij zelf ook leidt.
‘Wat laat ik achter voor mijn kinderen?’
Deze opeenvolging van ellende zorgde ervoor dat hij verkeerde keuzes maakte, vertelt Jelle. En dat terwijl hij juist goede bedoelingen had. “In mijn hoofd was ik vooral bezig met mijn nalatenschap. Wat laat ik achter voor mijn kinderen? Die moeten goed terechtkomen.”
‘Het voelde veilig’
Toen de Egmonder een “professioneel ogend beleggingsfilmpje” bekeek op Facebook van een Zwitsers beleggingsbedrijf nam hij contact op. Wat volgde was geen snelle truc, maar een langdurig traject waarin de criminelen het vertrouwen zorgvuldig opbouwden. De oplichters namen maandenlang de tijd, waardoor het voor Jelle een betrouwbare beleggingsmogelijkheid leek. “Ze weten je precies te bespelen en leerden mij kennen. Ze wisten veel van mijn werk, mijn kinderen, mijn hobby’s. Het voelde veilig.” Daarnaast maakten ze volgens Jelle gebruik van bestaande bedrijfsgegevens, realistisch ogende apps en zelfs technieken waarbij nepbeelden nauwelijks van echt te onderscheiden waren. “Als je het niet weet, zie je geen verschil.”
‘Dieper het moeras in’
De eerste ‘investeringen’ leken succesvol, vertelt Jelle. Bedragen groeiden, doelen werden gehaald, winsten werden zichtbaar gemaakt. Alles oogde professioneel en betrouwbaar. Zelfs controles vooraf leverden niets verdachts op. Alles werd visueel onderbouwd. “Je ziet het gebeuren. Je denkt: dit klopt.”
Maar toen Jelle zijn geld wilde opnemen, ontstonden er problemen. Er kwamen steeds nieuwe obstakels: de bank zou de uitbetaling blokkeren. Er moesten extra kosten betaald worden: belastingen, legalisaties – officiële verklaringen waarmee een document wordt erkend als echt en geldig – verificaties en zogenaamde bankcontroles. De druk werd opgevoerd. “Ze zeiden: als je nu niet meewerkt, ben je alles kwijt.” Jelle kreeg bijna geen tijd om na te denken. “Ze bellen je, je moet meteen handelen. Nog steeds op een manier waarop het leek alsof dit alles moest gebeuren voor mijn eigen bestwil.”
Volgens Jelle spelen de criminelen ook in op wantrouwen richting banken en de bewering dat ‘gewone mensen’ buitengesloten worden van grote investeringen. Tegelijkertijd werd hij volgens eigen zeggen steeds verder het proces ingetrokken.
Op een gegeven moment moest de Egmonder duizenden euro’s in cryptovaluta betalen om een ‘blokkade’ op te heffen. Toen zijn eigen geld op was, werd hij begeleid bij het afsluiten van leningen. “Ze helpen je zogenaamd, maar eigenlijk duwen ze je dieper ‘het moeras’ in.”
‘Geld terughalen’
Uiteindelijk kwam Jelle in een constructie terecht waarbij zijn woning werd gebruikt als onderpand. Het zou tijdelijk zijn: een overbrugging van twee weken, totdat zijn investering zou worden uitgekeerd. “Het klonk logisch op dat moment. Je zit in een soort tunnel. Je denkt: ik haal straks mijn eigen geld terug.” Binnen enkele uren leek alles geregeld: een makelaar, een deal en geld dat ‘vrijkwam’. Hij kreeg een voorschot, maar moest opnieuw tienduizenden euro’s betalen. De beloofde uitbetaling bleef uit. Wat restte: 192.000 euro verlies en een schuld van 140.000 euro. Inmiddels moet hij op korte termijn al 140.000 euro terugbetalen om zijn huis te behouden. De schuld is voor hem onmogelijk zelf af te lossen: door zijn ziekte kan Jelle niet werken en leeft hij van een uitkering.
Getuigenverzoek ingediend
Zus Marry vertelt dat Jelle in het contact met de malafide organisatie in zijn eentje opereerde. “Hij heeft niemand iets verteld.” Jelle knikt bevestigend en schaamt zich hiervoor een beetje. Gelukkig greep zijn familie in toen Jelle op een zwarte dag lijkbleek zijn verhaal kwam doen. Binnen enkele dagen werd een noodplan opgesteld en sindsdien is er vrijwel dagelijks iemand bij hem thuis. Volgens Jelle verloopt hulp van instanties wat moeizaam. Aangifte doen leverde weinig op en volgens betrokkenen ontbreekt het vaak aan capaciteit om dit soort complexe fraudezaken op te pakken. Zelfs praktische ondersteuning, zoals hulp bij huisvesting, blijkt lastig, zo laat zijn zus weten. “Je komt van het kastje naar de muur, terwijl de tijd gewoon doortikt.”
Inmiddels heeft de advocaat van Jelle een getuigenverzoek ingediend bij de rechtbank van Alkmaar: de makelaar, de notaris, Jelle en enkele andere slachtoffers van dit bedrijf zullen onder ede gehoord worden. “Daar is nu het wachten op.” Verder heeft de notaris laten weten niet te tekenen voor de verkoop van het huis via de makelaar en is er onderzoek naar deze zaken gestart.
‘Trap niet in de val’
Verder krijgt de Egmonder hulp via de GGZ. En dat is nodig: leven met een grote schuld is zwaar en daarnaast is de schaamte groot. “Je denkt dat je dom bent geweest. Maar dit is zo geraffineerd”, benadrukt Jelle nog maar eens hoofdschuddend. Volgens zijn zus zorgt juist die schaamte ervoor dat veel slachtoffers zich stilhouden. “En dan zeggen mensen dus: eigen schuld. Maar ze hebben geen idee.” Met zijn verhaal wil Jelle anderen waarschuwen. “Dit kan iedereen overkomen. Zeker als je kwetsbaar bent.” Hij hoopt dat andere mensen niet in deze val trappen en erover praten als ze in eenzelfde situatie zijn terechtgekomen. “Blijf er niet alleen mee zitten.”
Geld in het laatje tijdens benefietavond
Om te voorkomen dat Jelle zijn huis kwijtraakt, wordt er een benefietavond georganiseerd als bijdrage aan het aflossen van zijn schuld. Die avond staat in de agenda op zaterdag 25 april in Dorpshuis Hanswijk in Egmond aan den Hoef. Op het programma staat een grote bingo met vijf rondes en veel prijzen, gevolgd door muziek en een afterparty. De opbrengst is volledig bedoeld om Jelle te helpen zijn huis te behouden. Aanmelden kan via Diana Sprenkeling via telefoonnummer 06-23948854. (Tekst en foto’s: RTV80/Evert Visser).
